Bundan önceki iki yazımda anlattığım Kaft ve Vispera’daki yatırımlarımda, aslında zaten var olan işlere para koyarak ortak oldum ve günlük operasyonlarında yer almadım. Yani sadece yatırımcı kimliğimle bu işlerde vardım. Bugün anlatacağım Coretoon ise aslında benim de kurucuları arasında olduğum, operasyonunda sürekli yer almasam da, aslında içinde olduğum, sıkı şekilde takip ettiğim ve çok sahiplendiğim ama ticari olarak başarısız projelerden birisi oldu.

Yanlış hatırlamıyorsam 1997 yılında bir gün, yazılım şirketimiz Coretech’i kuralı 2 yıldan fazla bir süre geçmiş ve şirket hızla büyürken, Boğaziçi Üniversitesinden hem sınıf hem de yurtta ranza arkadaşım olan Vedat Cankılıç ofise ziyaretime geldi. Ben onu bizimle çalışmaya ikna etmeye çalıştım ama o bu teklifimle çok ilgilenmeden bana başka bir projeden bahsetmeye başladı.

Vedat, biz okuldayken çok güzel karikatür ve resim yapardı. O zamanların en önemli mizah dergisi Gırgır’ın arka sayfasında amatör çizerlerin karikatürleri yayınlanırdı, ama derginin efsane çizeri ve patronu Oğuz Aral onun bir karikatürünü arka sayfa yerine iç sayfada yayınlamıştı. Okuldan sonra bankacılık sektöründe bilgisayar mühendisi olarak çalışan Vedat, Yeşilçam’ın emekçilerinden Kaya Abi diye birisinden bahsetti. Kaya Abi 3D (digital) animasyon filmi yapma konusunda hayaller kuran, hayatı boyunca zamanının ötesinde projeler düşünüp hiçbirini hayata geçirme şansı bulamamış biriydi ama Vedat’ı etkilemeyi başarmıştı.

Kaya Abi ile çizgi film yapmak istediğini, bir süre yazılım işlerinden uzak duracağını söyledi Vedat. Ben de işin detaylarını dinlemeye başlayınca fikir benim de hoşuma gitti. Çünkü Türkiye’de bu konuda çalışan neredeyse hiç kimse yoktu. Biz teknik becerisi yüksek olan bir ekiptik, Vedat ve Rıza hem teknik hem sanatsal becerisi yüksek yakın arkadaşlarımdı. Bu yüzden çizgi film sektörünün Türkiye’deki öncüleri olabileceğimizi hayal ettik. Sonra bunu Coretech’deki ortaklarımla paylaştık. Onlar da sıcak bakınca biz 29 Ekim 1998’de, yani Cumhuriyet’in 75. Kuruluş yıldönümüne yetiştirmek için kısa bir çizgi film projesi yapmaya karar verdik.

Yeni bir şirket kurduk ve adını da yazılım şirketimiz Coretech ile İngilizce çizgi film demek olan Cartoon’u birleştirerek Coretoon koyduk. O zamanlar daha internetin bile çok az kullanıldığı, çizim programlarının şimdikilere göre çok geride olduğu bir ortam vardı.  2D animasyon yapımında animatör çizerler alttan ışık gelen özel bir çizim masası kullanır ve her kareyi kâğıda elle çizer. Disney gibi stüdyolar da aynı teknikle çalışır. Çizilen her bitmiş kare özel bir teknikle tek tek bilgisayara alınarak özel yazılımlarla canlandırma, kurgu ve renklendirme yani boyama yapılır. Bu yüzden de ciddi bir işgücüne ihtiyaç vardı.

Çizgi filmlerde saniyede 12 kare çizilmesi gerekiyordu ve biz 20 dakikalık bir film hayal ediyorduk. Bu toplamda 12x20x60 yani 14,400 başarılı kare ederken, çöpe giden karelerle birlikte bu sayının en az iki katı çizim anlamına geliyordu. Bu işi yapacak piyasada neredeyse hiç kimse yoktu. Anadolu Üniversitesinin her yıl 25 mezun verdiği bir animasyon bölümü olduğunu öğrendik ve o yıl mezun olan öğrencilerin çoğunu işe aldık. Türkiye’de o zaman çizim masası yoktu. Bostancı’daki ofisimize yakın bir marangozhane bulduk, buranın sahibi Hakan’a projemizi ve neye ihtiyacımızı olduğunu anlattık. Hakan bize tam da işimize yarayacak şekilde masalar yaptı, böylece çizimleri yapmaya başladık.

Öyküyü Güner Hasanoğlu yazdı, müziğini Mehmet Ali Sanlıkol hazırladı, arka plan resimleri Hüseyin Yıldız, Efe karakterini Erhan Gezen çizdi. Vedat bitmiş resimlerin tek tek fotoğraf tekniğiyle bilgisayara alınması ve burada tamamen yerli yazılım kullanılarak birleştirilip sahnelerin canlandırma ve kurgulanmasını, yani teknik tabiriyle ‘compose’ işlemini gerçekleştirdi. Vedat ve benim Boğaziçi Üniversitesinde öğrenciliğimizden arkadaşımız Rıza Kuruüzümcü, teknolojiye açık bir ressam olarak, çizdiği geçiş resimleri ve görsel efektlerin yanı sıra, dünyada belki ilk yapılan, kendi oluşturduğu 3D animasyonları diğer çizerlerin 2D sahneleriyle birleştirdi. Daha birçok kişinin büyük emeği olan bu filmde herkesi buraya tek tek yazmam zor olacak.

Coretech’deki ortaklarımızdan ve şirketin genel müdürü olan Namık Kural, projenin en başındaki kişi yani yönetmen konumuna geçti ve projeye sponsor bulmak için de uğraştı. Projenin tüm finansmanını Coretech’in yazılım projelerinden kazandığımız paralarla biz sağlarken, o yılki tüm karımız olan 250 bin doları bu projeye harcadık. O zaman harcanan bu tutar sanırım şimdinin en az 1 milyon doları ediyordur ve neredeyse hiç sponsor bulamadık. Sadece kişisel ilişkilerimiz sayesinde hatır için Microsoft 20 bin dolar göndermişti.

Sonuçta projeyi Ağustos 1997’de başlayıp Ekim 1998’e yetiştirdik ve televizyonlarla görüşmeye başladık. Biz en azından televizyonların yayınlamak için bize para vereceğini sanıyorduk, ne safmışız. Bırakın para vermeyi, görüştüğümüz bütün kanallar yayınlamak için para istedi bizden. En sonunda Kanal D, lütfederek bizden para almadan 29 Ekim’de yani Cumhuriyetimizin 75. yılında prime time’da yayınlayacağını söyledi ve yayınladı.

O gün tüm kanallar içinde en çok izlenen program olmuş Efe. Tabii bu başarı ekip olarak bize çok büyük gurur verdi ama benim en çok gururlandığım an, hayatım boyunca bana çok nadiren aferin diyen babamın arayıp, “çok beğendim oğlum, aferin” demesiydi. O aferin 250 bin dolardan daha değerliydi benim için. Benzer durumu bu projeye emek harcayan herkes yaşadı aslında, neticede para kazanamadık ama büyük bir gurur duyduk hepimiz.

Burada bunca yıl sonra içimde kalmış bir sitemimi yazmadan edemeyeceğim. Coretech’deki büyük ortağımız ve abimiz Namık Kural, filmin sonunda katkılarından dolayı sadece Microsoft’a teşekkür etmişti. Ben buna şiddetle karşı çıktım, çünkü onlar sadece 20 bin dolar vererek en büyük sponsormuş gibi yazılıyorken, alnının teriyle kazandığı bütün parayı harcayan bizlerin ve Coretech’in ismi geçmiyordu. Ben bu kadar itiraz edince Coretech ismi yazıldı, ama ortakları olan bizlerin isimleri sanki yer yokmuş gibi yazılmadı, bunca yıl sonra diğer ortaklarımın isimlerini ben ekleyeyim buraya: Şefik Sertel, Cahit Güvensoy, Sümer Çalbaş, Yusuf Bülbül, Harun Akcan.

İnsanlar bazen egosuna yeniliyor ve başarıyı paylaşarak büyütmek yerine tek başına sahiplenmeyi tercih edebiliyor. Çoğu ortaklıktaki en büyük sorunlardan birisi zaten bu ego sorunudur. Bu konuda yıllar önce yazdığım şu yazıya göz atabilirsiniz: https://erdemyurdanur.com/2013/12/02/girisimcilik-uzerine-2-ego-mu-lego-mu/

Coretech’deki bütün kazancımızı Efe için harcamamıza rağmen ümidimizi kaybetmedik ve sinemalarda gösterilmek üzere daha büyük bir proje yapmak için çaba göstermeye devam ettik. Sinemalarda gösterilecek bir filmin en az 60-80 dakika arasında olması gerektiğini düşünerek buna göre bir çalışma yapmaya başladık. Uçurtmayı Vurmasınlar gibi harika bir film senaryosu yazmış olan Feride Çiçekoğlu’na ulaştık ve bizim için bir senaryo yazmasını istedik.

Feride Hanim bence çok iyi bir fikir ve senaryo ile geldi. Bu senaryoda, bir çocuk bilgisayar başında oyun oynarken kullandığı fare, gerçek bir fareye dönüşerek çocuğu elinden tutup bilgisayar ekranının içine çeker ve Yerebatan Sarnıcı içindeki Medusa başının yanından çıkartır. Buradan başlayarak çocuğa İstanbul tarihinden efsaneler anlatır film boyunca. Son derece eğlenceli, bilgilendirici ve aslında her yaşa hitap eden bu senaryoyu çizgi film yapabilmek için en az 1 milyon dolar harcamamız gerekiyordu. Böyle bir paramız olmadığından sponsor bulmak için bir sürü kapı çaldık. Zamanın Kültür Bakanı Fikri Sağlam’ın projeye sıcak bakacağını, çünkü senaryonun Türkiye’nin tanıtımı için de çok uygun olduğunu düşüneceğini sanıyorduk, ilgilenmediler bile ya da biz siyasetçilerin ilgisinin nasıl çekileceğini bilmiyorduk. Hiç kimseden destek göremeyip bütün çalışanlarla birlikte bu ülkeye olan inancımız sarsılmış şekilde Coretoon’u kapatmak zorunda kaldık.

Hiç unutmadığım bir anekdot daha yazmak istiyorum. Fatih Altaylı’nın o zamanlar Hürriyet gazetesinde Ne Zaman Adam Oluruz başlıklı bir köşesi vardı. Bir gün, İtalya’da şarap üretimi de yapan çok zengin bir adamın bağ evine davet edilen gazetecilerden birisi olarak, neler yaşadıklarını anlatan bir yazı yayınladı. Yazıda yemekten sonra mahzene indiklerini, adamın herkese çok uzun yıllar boyunca saklanmış şarabından çay kaşığı ile ikram yaptığını, kendisinin de şarabı çok beğendiği için bir çay kaşığı daha rica ettiğini, ama adamın herkese iki çay kaşığı verseydim torunlarıma şarap kalmazdı dediğini yazmıştı. Yazıyı da “ne zaman adam oluruz, torunlarımıza kalsın diye şarap yaptığımız zaman” diyerek bitirmişti.

Ben bu yazıyı okuyup kendisine bir mail gönderdim ve bizim çay kaşıklarıyla tüketilemeyecek ve torunlarımıza gururla bırakabileceğimiz bir şey ürettiğimizi, bu konuda hiç kimseden destek görmediğimizi yazdım. Kendisinden para istemediğimi ana en azından köşesinde İtalya’daki zengin bir adamı yazmak yerine, çalıştığı grubun TV kanalında en çok seyredilen program olan Efe’yi anlatmasının bize sponsor bulmak için yardımcı olabileceğini söyledim. Ne zaman adam oluruz sorusuna cevap olarak da, değer üretmeye çalışan bizim gibi insanların desteklendiği zaman diyerek de bitirdim. Mailimi ya okumadı ya da okudu ve cevap vermeye gerek görmedi, ama sonuçta biz tek bir kişiden bile destek görmedik.

Destek görmememizin bir nedeni 90’li yıllarda henüz dünyada girişimcilik konusunun çok yeni olması olabilir. Herkesin kendi bacağından asıldığı bir ortam vardı, şimdiki gibi mentorluk alabileceğimiz hiç kimse yoktu. Ben şu anda zamanımın ciddi bir kısmını birçok genç girişimciye hiçbir çıkar gözetmeksizin mentorluk yapmak için harcıyorum, o zamanlar böyle insanlara ulaşmak imkansızdı. O yüzden şimdiki girişimciler bu açıdan daha şanslı diye düşünüyorum.

Bana hep başarılı girişimlerini ve yatırımlarını yazıyorsun, başarısız olanları da yaz diyenler oluyor. O yüzden başarısız olan bir girişim örneği olarak Coretoon’u yazmak istedim. Efe her ne kadar başarılı olduysa da Coretoon ticari olarak başarısız oldu. Şirketi devam ettiremeyip başka bir film yapamadığımız için çok üzüldük ve başarısız hissettik kendimizi.

Coretoon deneyimi bana bir proje yaparken finansal olarak kendimizden başka kimseye güvenmememiz gerektiğini öğretmiştir. Başka insanların projelerine çok sayıda yatırım yaptım ama kendi girişimlerime stratejik birkaç ortak dışında neredeyse hiç yatırım almadım diyebilirim. Her zaman kendi emeğimle kazandığım parayla iş yapmayı kendime prensip edindim ve bundan da son derece mutluyum. Çünkü başkasının parasıyla iş yaparsam o parayı kaybetme stresi beni kendi paramı kaybetmekten çok daha fazla yorardı. Ayrıca sürekli hesap veren bir konumda olmak benim kişiliğime de çok uygun değil. 

Filmin iyi bir kaydını ne yazık ki bulamadım. Sevgili Rıza’dan çıkan bir kopyayı Youtube’a koyabileceğim bir formata çevirdim. Belki bu yazıyı okuyan Coretoon’un eski çalışanlarından ya da ortaklarından birisinde daha iyi bir kopya vardır, bana ulaştırırlarsa o kopyayı koyarım bunun yerine.

Categories: Anılar, Bütün Yazılar