Yapay Zeka Sadece Bir Teknoloji Devrimi Değil, Rejim Devrimi Yaratacak

Yazılım ekibimiz artık kod yazmıyor. Hepsi Claude ile yazıyor.

Bunu söylerken ekipten kimseyi işten çıkardığımızı kastetmiyorum, henüz. Ama yeni eleman almayı da düşünmüyoruz. Ekip aynı, ama üretimimiz hem hız, hem kalite, hem miktar olarak birkaç katına çıktı. Bu denklemi iş dünyasının geneline yaydığınızda ortaya çıkan tablo son derece net: Önümüzdeki on yılın en büyük sorunu işsizlik olacak.

Bunu “ihtimal” olarak değil, “kaçınılmaz” olarak görüyorum.

Teknoloji her zaman işleri dönüştürdü ama şimdiye kadar hep yeni işler de yarattı. Dokuma tezgahı dokumacıyı değiştirdi, ama mühendis, tamirci, satıcı doğdu. Sanayi Devrimi hem yıktı hem de inşa etti.

Ama bu defa farklı, hem de çok farklı.

Yapay zeka sadece kolların değil, beyinlerin yerine geçiyor. Hukuk, tıp, finans, mimarlık, eğitim, psikoloji ve daha birçok alanda şu an AI uzman insanlardan daha hızlı ve çoğu zaman daha isabetli çıktılar üretiyor. Bu hızla giderse, yerine geçmeyeceği bir alan kalmayacak gibi. Robot teknolojileriyle birleşince bu dönüşüm beyaz yakalıyla kalmıyor, fabrika işçisine, tarım işçisine, lojistik çalışanına da uzanıyor.

“Karanlık fabrika” denen yeni üretim merkezlerini duydunuz mu? İçinde tek bir insan çalışmıyor; lambalar da yakılmıyor çünkü gerek yok. Robotlar 7/24, yorulmadan, maaş istemeden çalışıyor. Bu model artık bir deney değil ve hızla yaygınlaşıyor.

Kapitalizm tarihsel olarak şu dengeyle ayakta kaldı: İnsanlar hem üretir hem de tüketir. Fabrikatör işçiye maaş verir, işçi de o maaşla ürünü satın alır. Döngü kapanır, sistem döner.

Şimdi bu denge kırılıyor.

Üretimden insan çekilince, maaş da ortadan kalkıyor. Maaşı olmayan insanların sayısı arttıkça tüketim de azalıyor. Ama kapitalizmin büyümesi için tüketime ihtiyaç var. Bu kördüğümün tek çözümü olarak öne sürülen şey: Evrensel Temel Gelir.

Ben buna Evrensel Sadaka Sistemi diyorum.

Daha dürüst bir isim bu. Çünkü amacı insanları geçindirmek değil, onları pasif tutmaktır. “Aç köpek fırın deler” diye bir atasözümüz var, o sadakanın asıl işlevi sistemi devirmemeye yetecek kadar tok tutmak. Ama bu paranın ne kadar sürdürülebilir olduğu da ayrı bir soru işareti.

Şimdi şunu düşünün:

Toplumun büyük çoğunluğu işsiz. Üretim araçları (büyük ölçüde yazılım ve robotlardan oluşan) küçük bir azınlığın elinde. Bu azınlık sadakayla avutulan kitleye bakıyor.

Bu tablo insanlık tarihinde hiç görülmedi mi?

Fransız Devrimi’ni yapanlar başka bir gezegenin insanları değildi. Bolşevikler de öyle. Hepsinin ortak özelliği, kaybedecek zincirlerinden başka bir şeylerinin olmamasıydı. Bugünün işsizler ordusunun da kaybedecek sadakasından başka bir şeyi olmayacak.

Tarihin büyük devrimleri hep bu noktada başladı.

Ben ömrüm boyunca iyimser biri oldum. Hala da öyleyim. Bu kaosun sonunda insanlığın çok daha adil bir sisteme ulaşacağına inanıyorum. Üretim araçlarının geniş kitlelere dağıldığı, refahın daha eşit biçimde paylaşıldığı bir düzene. Çünkü bu defa işsiz kalan kitle sadaka ile yetinecek, eğitimsiz, sorgulamayan bir kitle değil. Robotlar ve YZ neden sadece küçük bir azınlığa ait olsun, herkese hizmet etsin, üretilen katma değer herkesin olsun diyebilecek bir kitle.  

Bunun alternatifi olarak ikinci bir ihtimal var: George Orwell’in 1984’te tarif ettiği dünya. Tepedeki küçük azınlık, elindeki nükleer silahlar dahil olmak üzere askeri güç, polis gücü, medya ve devlet gücüyle bu baskıyı sürdürmeye çalışacaktır.

Hangi yola doğru gidileceğini belirleyecek olan, önümüzdeki on yıllarda bu dönüşümü fark eden insanların ne kadar erken ve ne kadar organize hareket edeceği olacaktır.

Yapay zeka bir teknoloji devrimi yaratacak, bu kesin, ama asıl önemlisi, bir rejim devrimi de yaratacak.

Categories: Bütün Yazılar, İnternet Dünyası